Teşkilat-ı Mahsusa

0
553

Enver Paşa’nın emriyle İttihat ve Terakki’nin seçkin eylemcileri tarafından kurulan örgüt, Meşrutiyet’in ilanında önemli bir rol oynamakla kalmadı, İtalyanlar tarafından işgal edilen Libya’da, daha sonra Balkanlarda, Birinci Dünya Savaşı’nda ve Kuva-yı Milliye’de önemli rol oynadı.

ELLİ DEVLETİN TEMELİNDE TEŞKİLAT’IN HARCI VAR
Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılına imza atan örgüt, Teşkilat-ı Mahsusa’dır. Enver Paşa’nın emriyle İttihat ve Terakki’nin seçkin eylemcileri tarafından kurulan örgüt, Meşrutiyet’in ilanında önemli bir rol oynamakla kalmadı, İtalyanlar tarafından işgal edilen Libya’da, daha sonra Balkanlarda, Birinci Dünya Savaşı’nda ve Kuva-yı Milliye’de önemli rol oynadı.
Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılına imza atan örgüt, Teşkilat-ı Mahsusa’dır. Enver Paşa’nın emriyle İttihat ve Terakki’nin seçkin eylemcileri tarafından kurulan örgüt, Meşrutiyet’in ilanında önemli bir rol oynamakla kalmadı, İtalyanlar tarafından işgal edilen Libya’da, daha sonra Balkanlarda, Birinci Dünya Savaşı’nda ve Kuva-yı Milliye’de önemli rol oynadı.
Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılına imza atan örgütlerden biri Teşkilat-ı Mahsusa’dır. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin en seçkin fedai ve eylemcileri tarafından kurulan gizli örgüt, Meşrutiyet’in ilanında önemli bir rol oynamakla kalmadı, aynı zamanda İtalyanlar tarafından işgal edilen Libya’da, Balkanlarda ve Birinci Dünya Savaşı’nda inanılmaz bir direniş ve kahramanlık örneği sergiledi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yer altı faaliyetlerinde pişmiş olan eylemcilerden teşkil edilen “Özel Teşkilat” 1913’deki Babıali Baskını’nda da önemli rol oynadı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iktidar olmasıyla resmileşen ve uluslar arası nitelik de kazanan Teşkilat-ı Mahsusa, Hind kıtasından Afrika’ya, Orta Doğu’dan Balkanlara, Arap Yarımadası’ndan Orta Asya’ya uzanan İslam dünyasını Osmanlı etrafında birleştirmeyi amaçlıyordu. Teşkilat-ı Mahsusacılara göre Teşkilat, tanıdık bildik bir gizli servis, bir ajanlar topluluğu değildi. Onlar bir dava etrafında biraraya gelen, güçlerini ve yeteneklerini bu çerçevede birleştiren idealistlerdi. Onların tek gayesi imparatorluğu ayakta tutmaktı. Hangi etnik kökene ve dine mensup olursa olsun, imparatorluk sınırları içinde herkese yer vardı. Sömürge altında yaşayan Müslüman halklar kendi istiklallerini kazanmalı ve kardeş ülkelerle dayanışma içinde olmalıydı.

Örtülü Ödenekten Beslendi
Gizli Teşkilat’ın giderleri Harbiye Nezareti’nden ve örtülü ödenekten karşılanıyordu. Teşkilat’ın adı resmi olarak Umur-ı Şarkiye Dairesi’dir. Merkezi, Nuri Osmaniye Caddesi, Şeref Sokak’ta, Tasvir-i Efkar gazetesinin karşısındaki bir binadaydı. Harbiye Nezareti’ne bağlı olarak kurulan teşkilat, İttihat ve Terakki’nin Meşrutiyet öncesi yer altı çalışmalarının bir ürünü, hatta devamıydı. Kara Kemal’den Yenibahçeli Nail’e, Kuşçubaşı Eşref’ten Süleyman Askeri’ye, Yakup Cemil’den Ömer Naci’ye kadar, Cemiyet’in pek çok ünlü fedaisi daha sonra Teşkilat-ı Mahsusa’da yer aldı.

30 Bin Elemanı Vardı
Teşkilat-ı Mahsusa üzerine çok önemli bir çalışma yapan Amerikalı araştırmacı Dr. Philip Stoddard’un elde ettiği bilgilere göre, Teşkilat’ın Hilal olarak adlandırılan İslam dünyasının her yerinde faaliyet gösteren 30 bini aşan mensubu vardı. Resmi yazışmalarda “Hafi Teşkilat” olarak da zikredilen Teşkilat-ı Mahsusa’nın en dikkat çekici yanlarından biri de ideolojik söylemleriydi. İttihat ve Terakki, Trablusgarp Harbi’nden sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmasını önleyecek tek çare olarak İttihad-ı İslam projesini devreye soktu. Bu proje kapsamında, başta İngiltere olmak üzere Fransız, Hollanda, Rus ve İtalyan sömürgesi altında yaşayan Müslüman ülkelerde İslam İhtilal Komiteleri kuruluyordu. Teşkilat-ı Mahsusa içinde çeşitli etnik kökenlere sahip idealist subayların yanı sıra yüzlerce aydın, şeyh ve din adamı yer alıyordu. Bediüzzaman Said Nursi’den Mehmet Akif’e, Dürzi prens Emir Şekip Arslan’dan Mısırlı Şeyh Abdulaziz Çaviş’e, Tunuslu Şeyh Salih Şerif et-Tunusi’den Libyalı Şeyh Ahmet es-Sunusi’ye, Hintli Muhammed Bereketullah Efendi’den Ebul Kelam Azad’a, Pakistan’ın ilk devlet başkanı Muhammed Ali’den kardeşi Şevket Ali’ye, İbnürreşid’den Şeyh Mehdi’ye pek çok ünlü isim Teşkilat’la bir şekilde ilişkiliydi.

Her Şey Osmanlı’yı Korumak İçin
Teşkilat-ı Mahsusa’nın yapısı Osmanlı’nın etnik yapısını içinde barındırıyordu. Hepsinin ortak gayesi, imparatorluğu ayakta tutabilmekti. Kafkas kökenli Kuşçubaşı Eşref, Teşkilatçıların bu yapısına dikkat çekerek, “Ben ne Dağıstan rüyalarını gören bir Çerkes, ne Arap, ne de Rum’dum; ben Türkçe konuşan Müslüman bir Osmanlıydım.” diyordu. Fuat Bulca da, Teşkilat-ı Mahsusa’nın esas vazifesinin imparatorluğun ayakta kalabilmesi için bağlanılmış olan büyük davaları gerçekleştirecek şahsiyetleri teşkilatlandırmak olduğunu belirterek şöyle diyordu: “Türk İstiklal Savaşı ile ilk fiili neticesini veren, II. Dünya Harbi nihayetinde ise bütün dünyaya yayılan ve sayısı elliyi geçen müstakil devlet kurdurmuş olan milli uyanışların fikri oluşunda, bizim Teşkilat-ı Mahsusamız’ın büyük himmeti vardır.”

Eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar da Teşkilat’ın Adamı
Ülke ekonomisinin millileştirilmesi de Teşkilat’ın ilgi alanı içindeydi. İstanbul’da Kara Kemal Bey, bu amaçla esnafı örgütlemiş, yerli sermayeye dayanan şirketler kurdurmuştu. Celal Bayar, Teşkilatı Mahsusa’nın İzmir şubesindeydi. Başlıca görevi Teşkilat ve Parti arasındaki iletişimi sağlamak, yanı sıra İzmir ekonomisini Türkleştirmekti. Kara Kemal ve Celal Bayar Teşkilat-ı Mahsusa’nın Ticariye grubundaydı. Üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar “Ben de Yazdım” isimli hatıratında Kuşcubaşı Eşref’in gönderdiği bir özel dosyada yer alan bilgilere yer verdi. Buna göre Teşkilat-ı Mahsusa, 1913’te Batı Trakya Hükümeti’ne son verildikten sonra yeniden ikinci defa ve Enver Paşa’nın emriyle kuruldu. Dosyada Eşref Bey, şunları belirtiyordu: “Gelelim yeni Teşkilat-ı Mahsusa’mıza. Enver’in emrinde bir kurul ve Süleyman Askeri reis, ordudan subaylar, hükümet ricalinden yetkili bazı kişiler, yabancı Müslüman memleketlerinden Hilafete bağlı zevattan tanınmış ulema, tanınmış siyasi, milliyetçi ve memleketin kurtulması uğrunda çalışan kimselerle memleketleri için de hidematiyle kendini göstermiş, teferrüt etmiş olanlardan kurulu.”
Eşref Bey’in verdiği listede önemli isimler vardı. Örneğin Hindistan’dan Muhammed ve Şevket Ali kardeşler, Sih-Ghadr Partisi’nin lideri Dar Hayal bile Teşkilat’la ilişkilidir. Eşref Bey bazı isimleri açıklamıyordu. Halihazırda bu zatlar önemli mevkileri işgal ediyorlardı.

Kaybedecek Hiçbir Şeyimiz Yoktu!
Teşkilat-ı Mahsusa’nın efsanevi şeflerinden Eşref Bey,  en başından beri işin içindeydi. Teşkilat zaten büyük ölçüde Eşref Bey’in deneyimlerinden yararlandı. Kendisi Teşkilat-ı Mahsusacıların ruh yapısını ise şöyle anlatır: “Birer eski tüfekti bu adamlar-kendilerini vazifeye, vatan hizmetine adamış, ucuz kahramanlıklara, süslü lakırdılara ve sahte tavırlara yüz vermeyen samimi, gerçek vatanseverlerdi. Onların vatanseverliği derin ve içten yaşanan bir duyguydu.(…) Kaybedecek hiçbir şeyimiz yoktu. Davamızın haklı bir dava olduğuna inanmıştık. Sonunda kazanamayacak oluşumuzu göz ardı etmek gayreti içindeydik. Etrafımızdaki dünya yıkılıp gitmeden hiç olmazsa birkaç tane daha küçük zafer elde edebiliriz diye düşünüyorduk.”

Enver Paşa’nın Talimatıyla Kuruldu
Teşkilat-ı Mahsusa resmi olarak 1913’te Enver Paşa tarafından kuruldu. İlk başkanı Süleyman Askeri, İkinci Başkanı Ali Başhampa, son başkanı Hüsamettin Ertürk’tür. Esasında Teşkilat, büyük ölçüde Kuşcubaşı Eşref’in eseriydi. Teşkilat-ı Mahsusa ismini öneren Veteriner Rasim Bey’di. Kuşçubaşı Eşref’in de katıldığı bir toplantıda Rasim Bey, “Bu hareket, kendisine has bir teşkilata dayanıyor. Gayesi kadar, ona katılabilmenin şartları da belirli vasıflar ister. Öyle ki başka düşünce ve fikirde olanların bu düzen içinde barınabilmeleri imkansızdır. Bu lalettayin bir hürriyet mücadelesi de değildir. En tehlikeli sahalarda ve anlarda icab eden tedbirleri kendi şuuru ile benimseyen, mutlak müsavatın hakim olduğu, politikadan uzak bir vatan hareketidir. Bence ona en uygun isim Teşkilat-ı Mahsusa’dır.” diyordu, Teşkilat kısa sürede benimsendi. Cemal Kutay’ın “Lavrense Karşı Kuşcubaşı” adlı kitabında yer aldığına göre Şam’da kolağası olan Mustafa Kemal, Kuşcubaşı Selim Sami’yi sahte bir mürur tezkeresi ile Teşkilat yapmak için İzmir’e gönderirken, yazdığı tavsiye mektubunda “Bizim Teşkilat-ı Mahsusa için..” diyordu.

Gizli Görevle Libya’ya Giden Atatürk Halı Tüccarı Kılığındaydı
Halı tüccarı kılığında Mısır’a giden Mustafa Kemal’in ve diğer gerillaların sahte kimlik ve pasaportlarının temin edilmesinden, ünlü Teşkilat-ı Mahsusacı Kara Kemal sorumluydu.
İttihat ve Terakki’yi İttihad-ı İslam projesine teşvik eden Trablusgarp’ın İtalyanlar tarafından işgal edilmesiydi. İttihat ve Terakki, iktidarın dizginlerini ele geçirdiklerinde bu projeye bel bağladı. İttihatçı eylemciler Libya’da kazandıkları tecrübeden Balkan ve Birinci Dünya savaşlarında da yararlanacaklardı. Enver Paşa’nın liderliğindeki Özel Teşkilat, Libya’da silah, cephane ve profesyonel asker kıtlığına rağmen, mükemmel bir gerilla harbini örgütleyerek, 200 bin kadar İtalyan askerini sahil şeridine kilitlemeyi başarıyordu. Trablusgarp’ta, sonradan çoğu Teşkilat-ı Mahsusacı olan ünlü isimler gerillacılık yaptı. Bunların başında Mustafa Kemal Paşa, Nuri ve Halil Paşalar, Ali Fethi Okyar, Kuşçubaşı Eşref ve Hacı Selim Sami, Kel Ali lakaplı Ali Çetinkaya, ilk tayyareci şehitlerden Sadık Bey, Çerkez Reşit Bey, Süleyman Askeri, Fuat Bulca, Yakup Cemil, Nuri Conker, Rauf Orbay gibi isimler yer alıyordu. Ünlü Masonlardan Ord.Prof. Mim Kemal Öke de yüzbaşı rütbesinde Derne cephesindeydi. Prof. Ayhan Songar’ın babası Nazmi Bey ve ünlü seyyah Abdurreşit İbrahim de Libya’ya giden gönüllü mücahitler arasında yer alıyorlardı.

“Fuat, Trablusgarp’e Gidiyoruz, Sen de Geliyorsun”
Trablusgarp direnişi için Özel Teşkilat, Enver Paşa tarafından gerçekleştirildi. Enver Paşa ve Ali Fethi Okyar binbaşı, Mustafa Kemal Paşa Kolağası rütbesindedir. Özel Teşkilat’ın kuruluşunu Atatürk’ün akrabası Fuat Bulca, Cemal Kutay’ın yayınladığı “Trablusgarp’te Bir Avuç İnsan” adlı anılarında anlatır. Bulca, Mustafa Kemal’in muavinidir. Mustafa Kemal’in Bulca’ya ilk sözü şuydu: “Trablusgarp’e gidiyoruz, sen de geleceksin” olur. Mustafa Kemal, şöyle diyordu: “Enver’in planı şu: Bizler kendi arzumuzla ve hususi bir teşkilat olarak müdafaayı ele alacağız. Harbiye Nezareti de bizi istifa etmiş sayacak. Orada teşkilat yapacağız. Biliyorsun ki ben daha evvel de Trablusgarp’te bulundum. Haleti ruhiyeyi bilirim. Eğer ciddi olarak müdafaaya girişirsek başta Sunusiler olmak üzere halk bize yardım eder. Enver Urbanı teşkilatlandıracak, onların dillerini ve adetlerini bilen arkadaşları beraberimize alacağını söyledi. Eşref Bey de geliyor. Mıntıkaları harita üzerinde taksim dahi ettik. Sen benim muavinim olacaksın. Bu akşam Beşiktaş’ta Enver’in evinde toplanacağız. Mahrem tut. Hiç kimse birşey bilmiyor. Mahmut Şevket Paşa’yla Enver temas ediyor. Ali Fethi de Cezayir’e geçecek, oradan deniz vasıtasıyla münakele imkanlarını araştıracak.”
Enver Paşa’nın Almanya’da bir hanım arkadaşına yazdığı mektuplardan

9 Ekim 1911 (İstanbul)
Trablus zavallı memleket. Kaybetti şimdilik. Kimbilir belki de ebediyen… Peki o zaman niye gidiyorum? İslam dünyasının bizden beklediği bir ahlaki görevi yerine getirmek için.
Bu satırları ayrılmamdan kısa bir süre önce yazıyorum. Bunlar en gizli sırlarımdır. Ne kadar zor ve nankör görevlerin beni beklediğini ancak birkaç kişi biliyor.

(İskenderiye’den) 21 Ekim 1911
Yarın nihayet gitmeye hazır olacağım, dostunuzun gireceği kılık hakikaten hoşunuza gidecek: uzun mavi elbise, başımda beyaz başörtüsü, beyaz maşlak, altın işlemeli kordon. İşte tam bir Arap şeyhi kıyafeti.

11 Kasım 1911
Dün akşam 13 saatlik bir gece yürüyüşünden sonra geldim ve aşiret reisleri sonuna kadar İtalyanlara karşı savaşmaya devam etmek için yemin ettiler. Bir yıllık erzak temin edildi, cephane bol, zafer de yeterince var.
(Kendi Mektuplarında Enver Paşa, M. Şükrü Hanioğlu, Der Yayınları)

Trablusgarp’ın Kapıları Askeri’ye Nasıl Açıldı?
Mısır’ın liman kenti İskenderiye, Trablusgarp’e geçişin kilidi idi. Özel Teşkilat’ın subayları İskenderiye’den hududa, oradan da Trablusgarp’e geçeceklerdi. Teşkilat mensupları subay olduklarını gizlemek zorunda olduklarından sahte kimliklerle yolculuğa çıkacaklardı. Mustafa Kemal halı tüccarı, Süleyman Askeri genç bir molla kılığına bürünmüştü. 1915’te Teşkilat’ın Osmancık Gönüllü Taburu’nun başında Irak’ta şehit düşen Kısıklılı Yüzbaşı Cemil hoca kılığındaydı. Mustafa Kemal yolculuğa çıkmadan önce Fuat Bulca’ya şöyle diyordu: “Hükümet acziyet içinde. Bunu Harbiye Nazırı elem ve üzüntüyle itiraf etti. İstanbul’dan hiçbir yardım göreceğimizi zannetmiyorum. Enver de aynı kanaatte… Evvela o gitmek istiyor. Eşref beyin Mısır’daki muhitinden ve dostlarından istifade edeceğiz. Sevkiyatın tehlikesiz oraya varması için Mısır’ın muhtelif yerlerinde teşkilat yapacak. Takma adlarımızla bu unvanlara uygun mesleklerimizin listesi hazırlanıyor.”

Sahte Pasaportlar Kara Kemal’den
Kara Kemal, Özel Teşkilat’ın İstanbul’daki işleriyle ilgilenecekti. Özel Teşkilat’a seçilecek subayların iaşeleri, yolculukta kullanacakları kıyafetler, sahte kimlik ve pasaportların tanzim edilmesi onun işiydi. Hazırlıklar gizli tutuldu. Özel Teşkilat’ın Hükümetle, İttihat-Terakki merkezi ile irtibatından da Kara Kemal ve Şükrü Bey sorumluydu. Kara Kemal Bey’in Karagümrük’teki evi, Özel Teşkilat’ın güvenli eviydi. (Kara Kemal, 1926’da Atatürk’e suikast davasından aranırken intihar etti. Maarif eski nazırı Şükrü Bey de aynı davadan idam edildi.)

Arusi Şeyhi Ömer Fevzi Mardin Sevkiyat Sorumlusuydu
Enver Bey’in evinde yapılan gizli toplantıda Mustafa Kemal, Ali Fethi Okyar, Kuşcubaşı Eşref, Mümtaz Bey, Süleyman Askeri, Fuat Bulca ve birkaç subay vardır. Toplantıda büyük bir harita başında çalışılıyordu. Teşkilat, Mısır üzerinden Libya’ya sızacaktı. İngiliz kontrolü altındaki Mısır’dan geçişler tehlikeliydi. Başka bir çare de yoktu. Mısır’da Eşref Bey’in çevresi işe dahil edilicekti. Mısır’ı iyi tanıyan biri daha vardı: Ömer Fevzi Mardin.
Fevzi Bey, Özel Teşkilat’ın İskenderiye’deki sevkiyat ve ikmal sorumlusu tayin edildi. Teşkilat, Trablusgarp’e karadan ve denizden bağlanan yollar üzerindeki merkezlerde güvenilir elemanlar görevlendirecekti. Özel Teşkilat herkese açık olmayacaktı. Profesyonel çeteciler ve idare etme niteliğine sahip güvenilir subaylar yer alacaktı. Enver Paşa, hazırlık için Eşref Bey’in önceden gitmesini istedi. Enver Paşa’nın son sözleri şöyleydi: “Hepimiz yekdiğerini tebrike layıkız. Nizam ve disiplini muhafaza etmek için mutehalli olduğumuz şuura azami riayet içinde, tam bir kardeşlik ve uhuvvet havasını temsil edeceğiz. Allah bizimle beraberdir.”

İtalyanları Kuş Gibi Avladı
Enver Paşa’nın kardeşi Nuri Bey Libya’da keskin nişancılığı ile ün saldı. Pusuya yatan Nuri Paşa’nın, tek başına 100’den fazla İtalyan askerini öldürdüğü dilden dile dolaştı. Kuşcubaşı Eşref de “Uçan Şeyh” unvanını Libya’da kazanıyordu. Tunus, Cezayir ve Sudan’dan gönüllüler akıyordu. Cezayir’li Emir Abdulkadir’in oğlu Emir Ali Paşa ile Tunuslu Şeyh Salih Şerif Tunusi de Eşref Bey’in davetiyle Trablusgarp’e geldi.

İslâm Dünyası Teşkilat-ı Mahsusa’ya Destek Verdi
Libya’nın işgali İslam dünyasını ayağa kaldırdı. Hindistan’ın şehirlerinde sokağa dökülen halk, İtalyan konsolosluklarına saldırdı. Şiisiyle Sünnisiyle, Hint müslümanları bir oldu. Hint gazeteleri İtalyan işgalini kınayan kara çerçeveye alınmış başlıklarla çıktı
Osmanlı hükümetinin resmi sorumluluğu dışında olmak üzere Özel Teşkilat kurarak İtalyan işgali altındaki Libya’ya giden Enver Paşa ve arkadaşları Trablusgarp ve Bingazi’de aşiretleri örgütledi. Enver Paşa’nın Libya halkı üzerindeki etkisi çok yüksekti. Sunusi Şeyhi Ahmet Şerif, Enver Paşa’nın en önemli destekçisiydi. Şeyh Sunusi, İttihad-ı İslam siyasetinin önemli bir unsuru olacaktı. Sudan, Cezayir, Mısır ve Tunus gibi yakın bölgelerden Libya’ya gönüllü akıyordu. Cezayir’den Emir Abdulkadir’in oğlu Emir Ali Paşa ve Tunuslu köklü bir ulema ailesinden Şeyh Salih Şerif Tunusi, Eşref Bey’in çalışmaları sonucunda gönüllü kuvvetlere katılıyordu.

Yaralarımıza İdrar Döküyorduk
Avrupa, işgalci İtalyanlara büyük destek verirken Libyalı direnişçiler binbir güçlükle boğuşuyordu. Eşref Bey, Cemal Kutay’a verdiği anılarında şöyle diyordu: “Hiçbir harpte, Trablusgarp’te olduğu kadar yalnızlığımızı hissetmemiştik. Çöl ortasında idik. Yaralarımızı saracak pamuğumuz, tentürdiyotumuz yoktu. İçinde amonyak vardır diye yaraların üzerine idrar döküyorduk. Biz bu yoksulluk içinde iken, İtalya, hıristiyanlık aleminin yardımına mazhardı. Kızılhaç’a mensup prensesler, Avrupa saraylarının kadın şahsiyetleri, Vatikan’ın dünyanın dört tarafından davet ettiği her mezhepteki kadınlık müesseseleri, sanki İtalya kendi topraklarından bir kısmını kurtarıyor da bizler istilacı imişiz gibi karşımızda yer aldı. Ele geçirdiğimiz İtalyan eşyası içinde neler yoktu? Bu hediyeler arasında ‘Barbarlara karşı harp eden İtalyan askerine minnet’ cümleleri ve bunların altında Güney ve Kuzey Amerika’yı, Avusturalya’yı, Kanada’yı, Yeni Zelanda’yı temsil eden halk imzaları vardı. Kendilerine hiçbir fenalığımız dokunmamış insanlar, bizi yanlış tanıtmış olanların günahlarıyla karşımızda idiler.”

 ‘Şerif Hüseyin İhaneti Olmayabilirdi’
Eşref Bey, Hıristiyan dünyasına karşı Hindistan Müslüman Cemiyeti’ni harekete geçirdi. Kalküta, Delhi, Keşmir ve Karaçi’de halk sokağa döküldü, İtalyan konsoloslukları saldırıya uğradı. Şiisiyle Sünnisiyle, Hint müslümanları bir oldu. Hint gazeteleri İtalyan işgalini kınayan başlıklarla çıktı. Pek çok ülkede tepkiler sokağa taştı. Bütün bunlar, İttihatçıları İttihad-ı İslam’a teşvik etti. Eşref Bey’in itirafları ilginçti: “Trablusgarp harbi bizim hangi kuvvetlere istinad edebileceğimizi tereddüde mahal kalmadan isbat etti. Arabistan’da şehir merkezlerinde İngiltere ve Fransa’nın menfaatleriyle sarhoş olan ve siyaseti meslek olarak benimseyenler haricindeki büyük kitle, bilhassa bedeviler devletimize sadık idiler. Biz Trablusgarp’te yerlilerden gördüğümüz alaka ve sadakati her tarafta göreceğimizi düşünüp tedbirler alsaydık ne Şerif Hüseyin ihaneti olurdu, ne Filistin’i ne Suriye’yi ne Irak’ı bu kadar hazin dekorlar ve şartlar içinde kaybetmezdik. Büyük hatamız iş işten geçtikten sonra aklımızın -o da maalesef hatalı şekilde- başımıza gelmiş olmasıdır. Trablusgarp’ta Mısır bize en cömert şekilde el uzattı. Halkın kalbi bizimleydi. Sunusiler bize inanarak kanlarını döktüler. Yemenliler bize ikram ettiler. Bizi gadre uğramış büyük bir milletin çocukları olarak, kara günlerimizde kendi topraklarının şerefli müdafileri saydılar.”

Hükümet Darbesi Yaptılar
Edirne’nin düşüşü de İslam dünyasında infiale yol açtı. Edirne’yi savunmadan Bulgarlara verme niyetinde olan Hükümet, kendi idam fermanını da imzaladı. İttihat ve Terakki, Enver Paşa’nın reisliğinde bir gizli toplantı yaptı. Sadrazam Kamil Paşa görevinden istifa ettirilecekti. Operasyon Teşkilat-ı Mahsusa tarafından gerçekleştirilecekti.

Kamil Paşa İstifa Etti
23 Ocak 1913 günü gerçekleşen Babıali Baskını’nda Enver Paşa beyaz bir atın üstünde şimdi İstanbul Valiliği olan binaya geldi. Binaya giden ara sokaklar ve caddeler Özel Teşkilat’ın kontrolündeydi. Hükümet binasını koruyan askerler Enver Paşa’yı görünce silahlarını indiriyordu. Ömer Naci’nin ateşli bir nutuk çekmesinden sonra içeri girdiler. Teşkilat’ın ünlü fedaileri Yakup Cemil, Sapancalı Hakkı, Filibeli Hilmi, Mümtaz Bey, Enver Paşa’nın yanındaydı. Harbiye Nazırı Nazım Paşa, darbecilere engel olmak isteyince Yakup Cemil tetiğe bastı. Konak’ta biri darbeci, dört ceset vardı. Enver Paşa kan dökülmemesi için talimat vermişti. En ufak bir harekette tetiğe basmayı huy haline getiren Yakup Cemil dur durak bilmiyordu. Sadrazam Kamil Paşa istifa mektubunu imzaladı. Yeni Sadrazam Mahmut Şevket Paşa’ydı. Yeni bir dönem başlıyordu.

Libyalılar, Enver Paşa’yı Gözyaşlarıyla Uğurladı
Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp Harbi’yle meşgul olmasını fırsat bilen Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ birleşerek, 8 Ekim 1912’de Osmanlı Devleti’ne karşı savaş açtılar. Osmanlı ordusu Çatalca önlerine kadar çekildi. 8 Kasım 1912’de Yunanlılar Selanik’i işgal etti. 17 Kasım 1912’de Bulgarların İstanbul’u almak için yaptıkları taarruzlar geri püskürtüldü. Bulgarların saldırısı sonunda 26 Mart 1912’de Edirne, ardından Yanya ve İşkodra düştü. 1. Balkan Savaşı, 30 Mayıs 1913’te imzalanan Londra Antlaşması’yla sona erdi. Osmanlı Devleti’nin başkentine birkaç saatlik mesafedeki Edirne düştüğünde Trablusgarp’te savaşan Özel Teşkilat’ın başkanı Enver Paşa geri dönmek zorunda kaldı. Libyalıların gözyaşları içinde, milli marşlarla, tekbirlerle dualarla uğurladığı Enver Paşa İstanbul’a doğru yeni bir maceraya yelken açarken, arkasında muhteşem bir direniş, kulaktan kulağa yayılan destanlar bırakıyordu.

Ömer Muhtar Silah Arkadaşı Atatürk’ten Yardım İstedi
Birinci Cihan Harbi’nden sonra Libya’da direnişin simgesi olan Şeyh Ömer Muhtar Teşkilat-ı Mahsusa’nın komutasında savaşan Sunusi gönüllüler arasındaydı. İtalyan işgali sırasında Kasur Zaviyesi imamı olan Ömer Muhtar, 1931’de İtalyanlara esir düşerek idam edildi. 20 yıl savaştıktan sonra şehit olan Ömer Muhtar’ın cesareti Teşkilat-ı Mahsusa subaylarının dikkatini çekmişti. Sunusi şeyhleri, bir gönüllü müfrezesine kumanda eden Ömer Muhtar hakkında subaylara, “Böyle on tane Ömer Muhtar olsa bize yeter.” diyorlardı. Teşkilat-ı Mahsusa’dan gerillacılığı öğrenen Ömer Muhtar, Cumhuriyet döneminde, eski silah arkadaşı Atatürk’e mektup yazarak destek istedi. Bu mektuplar cevapsız kaldı. Orhan Koloğlu’nun Libya Kralı İdris Sunusi’nin başbakanlığını yapan babası Sadullah Efendi’nin naklettiğine göre, mektuplar Atatürk’e ulaşmamış. Libyalılar Türkiye’ye uzun süre kırılmışlar. İşin gerçeğini bir İngiliz ajanı, Sadullah Bey’e açıklamış. Buna göre İtalyan işgal kuvvetleri komutanı faşist Mareşal Rodolfo Graziani, bu mektupları ele geçirerek saklamış.

Müslüman Olan İngiliz Ajanı Libya’da Şehit Oldu
Sudan’dan gelen gönüllülerden biri de eski İngiliz istihbaratçı ‘İngiliz Osman’dı. Enver Paşa, bir hanım arkadaşına yazdığı mektupta, şehit düşen İngiliz Osman için şöyle diyordu: “Kampımızda buraya gelmeden önce siyasi nedenlerle Müslüman olan İngiliz bir asker vardı. Hayatımda hiç karşılaşmadığım bir gözüpekliğe sahip, hakikaten çok iyi çocuktu. İtalyan dikenli tellerinin altından kayıp onların kalelerine girmek onun için spordu. Geçen gün Derne Vadisi’nde adamlarımla öldürüldüler, yaralandılar ve İtalyanlar tarafından götürüldüler. Hepimiz nasıl seviyorduk onu. Bu akşam yine, asıl adı Stuart Smallwood olan Osman adlı bu zavallı İngiliz kahramanı deforme olmuş ve antipatik suratıyla düşündüm. Onu yine de çok seviyor ve olağanüstü yiğitliğine hayrandım. Heyhat. Şimdi öldü ve cesedi İtalyanların elinde. İsmini yaşatmak için herşeyi yapacağım. Ailesinin altın imtiyaz madalyasını alması için Harbiye Nezareti’ne yazdım, annesi Şefkat Madalyası alacak ve ismi Harbiye Nezareti’nin altın defterine kazınacak. Ona gelince, o herhalde mutlu, huzurlu ve mennundur.”

Zenci Musa Her Yerde Savaştı, Veremden Öldü
Sudan’dan gönüllü olarak Libya’ya gelen Zenci Musa, Kuşcubaşı Eşref’e baba gibi bağlandı. Ölene kadar Osmanlı idealleri için savaştı. Sudan’lı gönüllüler arasında meşhur bir isim vardı. İki metreyi aşan dev cüssesiyle bu siyahi müslüman, Akif’in şiirinde yer alan Zenci Musa’ydı. Eşref Bey’e bir baba gibi bağlanan Zenci Musa, onun 1917’de Hayber’de esir edilişine dek yanından ayrılmadı. Zenci Musa, Yemen’deki Osmanlı kumandanına teslim edilmesi gereken emanetleri kurtardı. Ali Sait Paşa’ya emanetleri teslim ederken ağlayan Musa Bey, “Çok şükür başardık ve hazineyi teslim edebildik.Fakat Eşref beyimizin düşmanın eline düşmesine müsaade ettik.” diyordu. Zenci Musa Yemen’de İngilizlere esir düştü. Serbest bırakıldığında İstanbul’a döndü. Eşref Bey Malta’da esirdi. Ali Sait Paşa, “Eşref’in Arabı” ve “Eşref’in komandosu” olarak anılan Zenci Musa hakkında “O bizim cengaver Musa’dır. Yemen’e bize para getiren adam” diyordu. Gümrük hamallarına kahya oldu, diğer hamallar gibi yük taşıdı.  İngiliz işgal kumandanı General Harrington onu kocaman bir çuvalı tek eliyle kaldırırken görüp maiyetine istemiş, ancak “Benim bir tek efendim ve kumandanım var. Onu bekliyorum.” cevabını almış.

İngiliz Generali Tersledi
Hamallık yaptığı sırada Anadolu’ya cephane sevkiyatında görev alan Zenci Musa, emekli maaşını “Millet aç… Ben bunu alamam” diyerek kabul etmemiş. Eşref Bey’in anlattığına göre hastalandığında devlet hastanesine yük olmamak için Şeyh Ata Efendi’nin şeyhi olduğu Özbekler Tekkesi’ne sığınmış. Vefat ettiğinde bavulunda kefeni ve Osmanlı haritası varmış. Bir de Eşref Bey’in soluk bir resmi. Eşref Bey, onun için, “Ben Malta’dan kurtulup Milli Mücadele’nin bayrağını açanlardan birisi olmak şerefine mazhar olduğum günlerde, Musa, o benim kahraman Arabım, veremden ölmüş.” diyecekti.
Merhum Akif, Zenci Musa’yı Eşref Bey’le birlikte Nasihat Heyeti’nin Arabistan yolculuğunda tanımıştı. Akif, Sudan’ın bu vefakar evladını şiirine alarak şöyle diyordu:
Eşref Bey’in emireri Zenci Musa
İsa Peygambere omuzlarını ödünç verir
Ve Peygamber bu sayede Göke tırmanabilir.

Başarılı olmasalardı asi ilan edileceklerdi
Enver Paşa’nın baskısıyla Osmanlı Devleti, hükümete tabi olmayan gayri resmi bir Teşkilat-ı Mahsusa’nın Bulgar işgali altındaki Batı Trakya’da çete faaliyeti göstermesine göz yumdu. Teşkilat-ı Mahsusa gönüllülerden kurduğu çeteler ordusuyla Bulgarları Batı Trakya’dan tümüyle süpürüp attı.
Teşkilat-ı Mahsusa’nın ikinci görev alanı işgal altındaki Batı Trakya idi. Teşkilat, yüzde 85’i Müslüman ve Türk olan Batı Trakya’da da gayr-i resmi hareket edecekti. Enver Paşa, Libya’da devlete vergi vermemek için dağa çıkan eşkiyaları gönüllüler arasına katmıştı. Kuşcubaşı Eşref ve kardeşi Hacı Sami, çetecilikte epey tecrübe sahibi idiler. Aynı yöntem Batı Trakya’da uygulanabilirdi. İttihat-Terakki, Edirne yüzünden Hükümet darbesi yapmıştı. Edirne hala Bulgar işgali altındaydı. Batı Trakya’da yüz binlerle ifade edilen Pomak Müslüman zorla vaftiz ediliyordu. İstanbul muhacir kaynıyordu. Yeni hükümet işleri ağırdan alıyor, sorunu diplomatik yollardan çözmek istiyordu. Bu arada Mahmut Şevket Paşa’nın öldürülmesi işleri karıştırdı. Enver Paşa, Eşref Bey’i Trablusgarp’ten çağırdı. Görevini Aziz Ali El- Mısri’ye bırakıp İstanbul’a dönen Eşref Bey’in ilk işi Şevket Paşa’nın katillerini yakalamaktı.

“Ordu Yardımı İstemiyorum”
Enver Paşa, Hükümeti ve Harbiye Nazırı’nı askeri harekata ikna edemiyordu. Kuşcubaşı Eşref, Enver Paşa’yı tazyik ediyordu. Cemal Kutay’ın yayınladığı anılara göre, Eşref Bey, Enver Paşa’ya Trablusgarp’te bir avuç insanla neler yaptıklarını hatırlatarak, benzer teşkilatla Bulgarları püskürtebileceklerini savunuyordu. Enver Paşa, Kuşcubaşı Eşref’e sordu, “Ne kadarlık bir kuvvete ihtiyaç var?” Eşref Bey, “Ordudan resmi yardım istemiyorum.” diyerek şöyle devam etti: “Sami bey kuvvetleri, Cihangiroğlu İbrahim Bey kuvvetleri, Erzurum, Kars, Uşak taburları kafidir. Neden endişe ediyoruz? Benim unvanım ne? Umum Çeteler Kumandanı!. Gayr-ı mesul bir makamın gayr-ı mesul şahsiyeti. Ben ilerlerim, düşman beni çevirirse eritir, yok eder, mesele de kalmaz. Er meydanında ölmek hassası baki kalmış ise, düşmanı önümüze katar, geldiği yere sürükleriz. O zaman da çıkacak siyasi meseleleri, sakalları yerleri sürüyen, omuzlarında yarım asrı geçmiş tecrübeler olan nazır paşalar düşünsün. Daha sıkıya geldiniz mi, bu herif asinin biridir, asılması gerektir der, beni, ulaşabildiğim yerde asarsınız.”

Mahkumları Aldılar
Enver Paşa, Kuşçubaşı Eşref ile konuştuktan sonra Kolordu komutanı Hurşit Paşa’ya gitti. Döndüğünde vize çıkmıştı. Cemal Paşa anılarında Hükümetin, ordunun Edirne’ye yürüyeceğini, ancak Meriç nehrini geçmeyeceğini taahhüt ettiğini, Enver Paşa ve arkadaşlarının ise hükümete tabi olmayan gayri resmi bir Teşkilat-ı Mahsusa’nın Meriç nehrinin öte tarafında istediği gibi hareket etmesini Hükümete kabul ettirdiklerini söylüyordu.
Teşkilat-ı Mahsusa hemen harekete geçti. Kuşcubaşı Sami, hapishanelerde yüz kızartıcı suçlar dışında kalan deneyimli silahşörlere af çıkartarak gönüllü müfrezelere dahil etti. Anadolu’nun her yerinden gönüllü geliyordu. Gönüllüler, Umum Milli Kuvvetler Kumandanı Eşref Bey’in etrafında toplanıyordu. Kürt aşiret reisleri ve atlıları, bıyığı yeni terlemiş Anadolu delikanlılarının yanı sıra 80 yaşındaki dedeler bile gelmişti. Eşref Bey’in çeteleri harekete geçti. Enver Paşa, muzaffer bir komutan olarak Edirne’ye girmesini Kuşcubaşı Eşref ve Süleyman Askeri’nin çetelerine borçluydu. Edirne’nin işgalden kurtarılması Enver Paşa ve İttihat ve Terakki’nin itibarını artırdı. Çeteler, Meriç Nehri’ni aşıp Batı Trakya’ya girdiler, kısa sürede Bulgarları bölgeden süpürdüler.

Bediüzzaman ve Gönüllüleri Kuşcubaşı Eşref Bey’le Birleşti
Batı Trakyada amcası Süleyman Bey’i şehit veren yazar Mehmet Niyazi Özdemir, “Yazılamamış Destanlar” isimli kitabında Van’da topladığı gönüllülerle Teşkilat-ı Mahsusa kuvvetlerine katılan Bediüzzaman Said Nursi’ye geniş yer verdi. Kitapta Bediüzzaman’ın cepheye gelişi şöyle anlatılıyor: “Sisli bir sabah yeni bir gönüllü grubuyla karşılaştılar. Bunların kıyafetleri değişik, başları sarıklıydı. Bellerini, omuzlarını armaları dolanıyor, sağ yanlarında da kamaları sarkıyordu. Tüfeklerini çatmışlardı. Başlarında uzunca boylu, levent endamlı, bıyıklı, çizmeli, gösterişli bir kumandan vardı. Talime başlayacakları sırada gelen Gönüllü Kuvvetleri Kumandanı Eşref Bey, onlara doğru yürüdü. Dostane bir buluşmaydı.
-Aziz Üstadım, bu kara günümüzde öğrencilerinizle imdadımıza koştunuz.
Eşref bey ona Aziz Üstadım derdi; O da Eşref Bey’e “Kahraman Kumandanım”diye hitap ederdi.
-Ah benim kahraman kumandanım, kara gün hepimizindir. Böyle bir günde din ve devletin hizmetinde bulunmayacağız da ne zaman bulunacağız.
Eşref Bey’in sesi kahır doluydu:
-Böyle zelil bir duruma düşecek millet miydik Aziz Üstadım?
Said Nursi derin bir nefes almasına rağmen Eşref Bey’i teselli etme gereği duydu.
-Bu duruma düşmemizin sebebi ve suçlusu çoktur. Bunlar iç meselemiz; şimdilik kenara bırakalım. Düştüğümüz yerden kalkmaya çalışırsak, Rabbim yardımını esirgemez inşallah.
Bir başka araba ile Enver Bey nizamiyeden içeri girdi. Said Nursi bu genç subayla çok samimi dosttu. Yüzüne yerleşen matem uzaktan belli oluyordu. Said Nursi’yi görünce gülümsemeye kendini zorladı.
-Geldiniz değil mi Canım Üstadım!
Ona her zaman Gayur Kardeşim diye hitap eden Said Nursi cevap verdi:
-Nasıl gelmiyeyim Gayur Kardeşim?
Said Nursi’nin boynuna sarılırken duygulu bir sesle sordu:
-Nasılsınız Canım Üstadım?
-Allaha şükür, vatan ve milletimizin kederinden başka sıkıntımız yok. Siz nasılsınız?
-Nasıl olayım Canım Üstadım?
Said Nursi bir elini omuzuna koydu; sesi de teselli ediciydi.
-Üzüntüyle bir yere varamayız. Rabbü’l-Alemin’in rahmetinden de ümit kesmeye hakkımız yok. Biz elimizden geleni yapalım.”

Bulgar Bakandan Cemal Paşa’ya Övgü
Batı Trakya, Bulgarların boş vaadleri ve Rus tehdidi yüzünden boşaltıldı. Osmanlı hükümeti, Cemal Paşa’yı Teşkilat-ı Mahsusa’yı ikna etmek için Batı Trakya’ya gönderdi. Eşref Bey Cemal Paşa’ya haber gönderip, Batı Trakya Hükümeti’nin müstakil olduğunu, Osmanlı pasaportuyla gelmemesi halinde kendisini tutuklayacağını söyleyecek kadar kızgındı. Bul