Mısır'da darbenin 100. günü

0
178

Mısır’da askeri darbenin bilançosu: 3 bin 510 kişi öldü, 20 bin 559 bin kişi yaralandı, 2 bin 144 kişi tutuklandı.

Mısır’da, demokratik yollarla seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin görevden alındığı darbenin üzerinden 99 gün geçti. 100’üncü gününü dolduracak olan 3 Temmuz Darbesi, “Rabia işareti” ile sembolleşen “sivil direniş”, darbe yönetiminin bu direnişe yaptığı kanlı müdahale, baskı ve tutuklamalarla dünya gündemine oturdu.

Mısır’ı bugün olağanüstü hal ile yönetilen, kaos ve kriz çıkmazına sokan darbe, atamasını bizzat Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin yaptığı Milli Savunma Bakanı Abdulfettah Es- Sisi tarafından gerçekleştirildi.

Askeri müdahaleyle Mursi’yi önce görevden alıp, ardından da gözaltına alan darbe yönetimi, beklenmedik bir sivil direnişle karşılaştı. İlk günden itibaren sokakların tanklarla kuşatma altına alındığı Mısır’da, Rabiatul Adeviyye ile Nahda Meydanı’nda gerçekleştirilen gösterilerin bastırılması için önce gözaltı dalgası başlatıldı, bu sonuç vermeyince da kanlı müdahalede bulunuldu.

İlk büyük müdahalenin gerçekleştiği 14 Ağustos’ta, Rabiatül Adeviyye Meydanı’ndaki göstericilere gerçek mermilerle yapılan saldırıda Mısır Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre 578 kişi öldü, 4 bin 201 kişi yaralandı. Ancak Hürriyet ve Adalet Partisi (HAP) ise ülke genelinde ölü sayısının bini, yaralı sayısının da 10 bini aştığını ifade ederken, İhvan, ölü sayısının 2 bin 600, yaralı sayısını ise 7 bin olduğunu açıkladı.

Darbenin kanlı 99 günü

O günden bu yana, kanlı müdahalenin ve tutuklamaların artarak devam ettiği Mısır’da, darbenin ve silahın gölgesinde geçen 99 günde şunlar yaşandı:

 

3 Temmuz:

Darbenin açıklanmasına saatler kala Cumhurbaşkanı Mursi, daha önce açıkladığı, “milli mutabakat hükümeti” önerisini yineledi. Ancak tanklar, Cumhurbaşkanlığı Sarayı, devlet televizyonu, Tahrir ve Nahda meydanları etrafından konuşlandı. Kısa bir süre sonra açıklama yapan Savunma Bakanı Sisi, Mursi’nin görevden alındığını, seçimlere kadar Anayasa Mahkemesi Başkanı Adli Mansur’un geçici cumhurbaşkanlığına getirildiğini belirterek, siyasi sürecin kademeli olarak normalleşmesini iddia ettiği “yol haritası”nı açıkladı. Ülkenin en önemli dini otoritesi olan El-Ezher Üniversitesi’nin Şeyhi Ahmed et-Tayyib, darbeyi “kötünün iyisi” olarak nitelendirdi.

Açıklanan darbenin hemen ardından İhvan yöneticileri başta olmak üzere bir çok kişiye yönelik gözaltılar başladı.

4 Temmuz:

Geçici cumhurbaşkanlığı görevine getirilen Adli Mansur’a, Suudi Arabistan kutlama mesajı gönderirken, Mursi ve İhvan liderleri hakkında, ”yabancı güçlerle işbirliği yapıp, istihbarat toplama ve firar etme” suçlamasıyla dava açıldı. İhvan liderleri ve mensuplarına yönelik gözaltılar artarak devam etti. 

5 Temmuz:

İhvan’ın Rehberlik Konseyi Başkanı Muhammed Bedii, “Milyonlar, Cumhurbaşkanı Mursi görevine dönene kadar meydanlardan ayrılmayacak. Cumhurbaşkanımızdan vazgeçmeyiz. Canımız onun uğruna feda olsun” açıklamasında bulundu.

Darbe karşıtları, ordunun yönetime el koyma kararını protesto için 28 Haziran’da “meşruiyeti desteklemek” için eylemlerine başladıkları Rabiatul Adeviyye Meydanı’nda, yüzbinlerin katıldığı zaman zaman milyona ulaşan gösteriler düzenledi.

Darbenin ardından Mısır’ın Sina bölgesinde silahlı çatışmalar başladı. Olaylarda 1 asker ve 4 polis öldü. Mısır ordusu bölgede operasyon başlatırken, İsrail ablukası altındaki Gazze’nin “dünyaya açılan tek noktası” Refah Sınır Kapısı kapatıldı. Sina’daki çatışmaları ateşleyen aşiretler, Mursi’nin görevine dönmesini istedi.

6 Temmuz: 

Darbe karşıtları, Kahire’deki Cumhuriyet Muhafızları Karargahı’na doğru yürüyüş düzenledi.

İhvan liderlerine yönelik gözaltılar devam etti. İhvan’ın Rehberlik Konseyi Başkan Yardımcısı Hayrat Şatır tutuklandı.

7 Temmuz:

Ulusal Kurtuluş Cephesi lideri Muhammed el-Baradai, geçici cumhurbaşkanı yardımcılığına getirildi.

Sabah namazında göstericilere ateş açıldı

8 Temmuz:

Cumhuriyet Muhafızları Karargahı önünde Muhammed Mursi’ye destek veren halkın üzerine sabah namazında ateş açıldı, 84 kişi yaşamını yitirdi, yüzlerce sivil yaralandı. 

Geçici Cumhurbaşkanı Mansur, 33 maddelik geçici anayasa yayınladı. Anayasa Hazırlık Komisyonu’na anayasa taslağının hazırlanması için 9 ay süre tanırken, İhvan anayasayı kabul etmediğini duyurdu.

Sina’daki çatışmalar ivme kazandı. 

9 Temmuz:

Sabah namazı sırasında düzenlenen katliamın ardından özellikle Rabiatul Adeviyye Meydanı’nda toplananların sayısı giderek artarken, orduya destek için Tahrir Meydanı’nda bulunan göstericiler, meydanı boşaltmaya başladı. 

Eski Maliye Bakanı Hazım el-Biblavi, geçici başbakanlığa atandı.  

10 Temmuz:

Uluslararası Af Örgütü, Mısır’da ordunun yönetime el koymasının ardından meydana gelen olaylarda bazı göstericilerin, güvenlik güçlerinin “orantısız güç” kullanımı neticisinde hayatını kaybettiğini bildirdi.

11 Temmuz:

BM Genel Sekreteri Ban-ki Mun ve ABD yönetimi, İhvan liderlerinin tutuklanmasından endişe duyulduğunu bildirdi. Washington, Mısır ordusundan azami itidal göstermesini istedi. 

12 Temmuz:

Darbe karşıtı yüzbinler, gösterilere devam ederken Almanya, Mursi’nin serbest bırakılmasını istedi. Türkiye’nin birçok ilinin yanı sıra Pakistan’da da destek gösterileri düzenlendi.

 

Dış tepkiler

14 Temmuz:

Avrupa Birliği, Mısır’da en kısa sürede meşru yönetime geçilmesi çağrısında bulundu. Almanya, Mursi’nin serbest bırakılması talebini yineledi.

15 Temmuz:

Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, “Bizim için Mısır’ın Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’dir” dedi. 

16 Temmuz:

Ramses, Giza ve Nahda meydanlarında, “Baltacılar” adlı suç grupları, darbe karşıtı göstericilere saldırdı, çok sayıda kişi yaralandı. Polis, protestoculara müdahale ederken olayları takip eden AA Foto Muhabiri Muhammed el-Şami, gözyaşartıcı gaz kapsülünün ayağına isabet etmesi sonucu yaralandı.

 

17 Temmuz:

Kahire’de temaslarda bulunan AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, Mursi’nin serbest bırakılması talebini tekrarladı.

Darbe karşıtı gösteriler, başta Kahire olmak üzere ülkenin 22 kentinde devam ederken, Biblavi başkanlığındaki geçici hükümet göreve resmen başladı.

18 Temmuz:

Kahire’de Rabiatul Adeviyye Meydanı’nda darbe karşıtı göstericilere “Baltacı”lar saldırdı.

21 Temmuz:

İhvan, ABD’nin Kahire Büyükelçisi’ne ülkeyi terk etme çağrısında bulundu.

22 Temmuz:

AB dışişleri bakanları, Mursi’nin serbest bırakılması çağrısı yaptı. 

23 Temmuz:

ABD Başkanı Obama, Mısır ordusuna F-16 savaş uçaklarının verilmesi planının ertelenmesine karar verdi.

26 Temmuz:

Cuma namazının ardından Rabiatul Adeviyye Meydanı’nda yüzbinlerce darbe karşıtı Mısırlı gösteri düzenledi.

Mısır Başsavcılığı, Mursi’nin 2011 yılında Hamas’la işbirliği yaparak, Mısır askerlerinin öldürdüğü suçlamasıyla tutuklanmasını talep etti.

27 Temmuz:

Güvenlik güçlerinin Rabiatul Adeviyye meydanındaki halka ateş açması sonucu 200 kişi hayatını kaybetti, 4 bin 500’den fazla kişi yaralandı. Katliama birçok ülkeden kınama geldi. Türk Dışişleri Bakanlığı, “Sivil gösterilere karşı takınılacak yanlış tavırlar, demokrasiye geçiş sürecine fayda sağlamayacak, tüm Mısır halkı için öngörülemez sonuçlar doğuracaktır” açıklamasını yaptı.

ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Mısır’da siyasi tutuklamalara son verilmesi ve kanunlara uygun şekilde siyasi liderlerin serbest bırakılması çağrısını tekrarladı.

29 Temmuz:

BM Genel Sekreteri Ban, “Mısır’da her yeni ölümün uzun dönemde uzlaşı çabalarını daha da zorlaştıracağı” uyarısında bulunurken, AB Temsilcisi Ashton, Mısır’a ikinci ziyaretinde Mursi ile görüştü. Ashton’un, Mursi’ye gösterilerin sonlandırılması halinde serbest bırakılabileceği teklifini ilettiği ancak Mursi’nin bunu reddederek, demokratik yollarla göreve geldiğini vurguladığı belirtildi. 

31 Temmuz:

Yüzbinlerce kişi, Kahire’nin yanı sıra 27 kentte düzenlenen gösterilerde darbeyi protesto ederek Mursi’ye destek verdi.

2 Ağustos:

Darbe karşıtları “Darbeye karşı milyonluk” gösteri kapsamında 33 camide başlayan yürüyüşler düzenledi. 

Polis, Kahire’deki 6 Ekim Köprüsü yakınında yer alan Serbest Medya Bölgesi’nde toplanan darbe karşıtı göstericilere göz yaşartıcı gaz bombasıyla müdahale etti.

4 Ağustos:

Mısır’da demokrasi yanlıları, ordunun yönetime el koyması ve Mursi’nin görevden uzaklaştırılmasını protesto etmek amacıyla “Milyonluk Kadir Gecesi” gösterileri çerçevesinde, ülkenin farklı kentlerinde eş zamanlı eylemler düzenledi. 

7 Ağustos:

Geçici Hükümet’in başbakanı Biblavi, Rabiatul Adeviyye ve Nahda meydanlarındaki gösterilere son verilmesi kararından geri adım atılmayacağını bildirdi. Biblavi, düzenlediği basın toplantısında “Gösterilere son verilmesi yönündeki karar, nihai ve üzerinde herkesin mutabık olduğu, vazgeçilmesi söz konusu olmayan bir karardır. Ramazan ayının kutsallığının gözetilmesi nedeniyle söz konusu karar şu ana kadar uygulanmamış, taraflara, durumu gözden geçirmeleri ve polis müdahalesine gerek olmaksızın krizin sonlandırılması için bir fırsat verilmiştir” dedi.

Önceki İçerikAkdav İstanbul Yönetimi Yeni Dönem 1. Toplantısı Gerçekleşti
Sonraki İçerikGökkuşağı'nda Esnaf Semineri