İktidar Mücadelesi; Haricilik ve Tarihin Tekerrürü

0
139

Bülbülzade Vakfı Öğretmen Birimi, Prof. Dr. Adnan Demircan’ın konuşmacı olarak katıldığı “İktidar Mücadelesi; Haricilik ve Tarihin Tekerrürü” başlıklı konferans düzenledi.

Bülbülzade Vakfı Öğretmen Birimi, Öğretmen Hasbihalleri kapsamında Prof. Dr. Adnan Demircan’ın konuşmacı olarak katıldığı “İktidar Mücadelesi; Haricilik ve Tarihin Tekerrürü” başlıklı bir konferans düzenledi.

22 Aralık Cuma günü Bülbülzade Vakfı Davut Özgül Konferans Salonu’nda düzenlenen konferansa Bülbülzade Vakfı Öğretmen Komisyonu Başkanı Mehmet Hıdır Akaslan, komisyon üyeleri ve çok sayıda davetli katıldı.

Tarihin tekerrürü meselesi

Sunumunda İslam dünyasında ilk şiddet eğilimli hareket olan Hariciliğe ve günümüzde devamı olan oluşumlara değinen Prof. Dr. Adnan Demircan konuşmasını şöyle sürdürdü;

“Ben doktora tezimi Haricilik üzerine yaptım. Son dönemde şiddet eğilimli İslami hareketler üzerine çalışmalar yaptım. Onların mantalitelerini anlamaya gayret ettim. Bunlardan birisi de son dönemlerde bizim coğrafyamızda etkili olan DEAŞ’tır. Bazı metinlerini okuyarak, en azından meseleyi kaynağından okumak amacıyla mantıklarını anlamaya çalıştım. Biraz da Hariciliğin ortaya çıktığı vasatı ve mantığı anlamaya çalıştım.

‘Tarih tekerrür mü ediyor’ bunun üzerine durmaya çalışacağım. Tarihin tekerrürü meselesi özellikle Türkiye’deki aydınlar arasında İbni Haldun’un tezi olarak Türk dünyasında yayınladıktan sonra epey taraftar buldu. Osmanlı devleti yıkılma sürecine girince Osmanlı aydınları arasında, ‘her halükârda devletler yıkılır, tarih tekerrür eder. Dolayısıyla Osmanlı devleti de kaçınılmaz bir sona gidiyor’ fikri ağır basmaya başladı.

Her bir nesil yeni bir toplumdur

İbni Haldun’a baktığımızda, tarihin tekerrürü meselesinde kanaatimce iki farklı görüş ortaya koyuyor. Birbirleriyle çelişkili gibi görünen bu görüşler birbirini besler. Bunlardan bir tanesi tarihin tekerrürü olarak ifade edebileceğimiz bir ilkedir. İbni Haldun geçmişin bugüne, bugünün geçmişe suyun suya benzediği gibi benzediğini söylüyor. Dolayısıyla bir sosyal ilke var, Allah’ın koyduğu bir sünnet var. Bu devamlı çalışan, faal olan bir sünnet. Diğer ilkesi de değişim ilkesidir. Bir taraftan ‘tarih tekerrür’ ediyor diyor, bir taraftan da ‘değişkenler var, eğer değişkenleri dikkate almazsanız o zaman yanılırsınız’ diyor. Çünkü hayatın akışı içerisinde değişen şeyler var. Fransız tarihçi Brawden bir toplumun üç nesil içerisinde değiştiğini söylüyor. ‘Üç nesilde toplum değişir, dönüşür’ diyor. Bugüne baktığımızda kanaatimce bu daha hızlıdır. Bizce her bir nesil yeni bir toplumdur.

Hz. Osman’ın öldürülmesi çok büyük bir kırılmadır

Haricilik hareketi ile günümüzdeki şiddet eğilimli hareketler arasında organik bir bağ var mı diye baktığımızda bunun olduğunu iddia etmek doğru olmaz. Hatta DEAŞ’ın Haricileri tekfir eden bir yaklaşımı var. Hariciliğin dinde bir sapma olduğunu söylüyorlar. Kendilerini Haricilikle ilişkilendirenleri de şiddetle reddediyorlar. Ama mantalite, akıl, fikir, dünyaya bakış itibariyle bir ilişki kurmak mümkün mü?

Hariciler henüz Allah Resulünün kokusunun ve hatırasının toplumda canlı olduğu bir dönemde ortaya çıkan bir fikrin ürünüdür. Daha o zaman Allah Resulü Müslümanlar arasından ayrılalı takriben çeyrek asır olmuştu. Hz. Osman bir grup tarafından evine girilerek öldürüldü. Hz. Osman’ın öldürülme meselesi çok büyük bir kırılma noktasıdır. Çünkü ilk defa Müslümanlar sapma olduğu iddiasıyla bir halifeye itiraz ediyorlar, halifeye olan bu itirazlarını ona baskı yaparak ortaya koyuyorlar daha sonra halifeyi evine girerek katlediyorlar. Bu ümmetin ilk defa gördüğü bir durumdur. Bu hadise aynı zamanda büyük bir krizin başlangıcıdır. Nitekim Hz. Osman katledildikten sonra İslam dünyasında 5 yıl bir iç savaş meydana gelmiştir.”

Prof. Dr. Adnan Demircan sunumun ardından soru-cevap kısmında dinleyicilerden gelen soruları yanıtladı. Prof. Demircan’a programın sonunda Bülbülzade Vakfı Öğretmen Komisyonu Başkanı Mehmet Hıdır Akaslan tarafından plaket takdim edildi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.